Gắn kiến thức trên giảng đường với thực tiễn tăng trưởng kinh tế Việt Nam năm 2025

Nguồn: Khoa Kinh tế và Quản lý công

Ngày 26/7/2026, chương trình báo cáo chuyên đề “Chính sách tài khóa và vai trò thúc đẩy tăng trưởng kinh tế Việt Nam năm 2025” được tổ chức trong khuôn khổ học phần Kinh tế vĩ mô, với sự tham gia của sinh viên lớp EC2502 và lớp EC2501. Hoạt động tạo cơ hội để người học tiếp cận vấn đề điều hành kinh tế từ một chủ đề gần gũi với nội dung môn học, đồng thời mở rộng góc nhìn về mối liên hệ giữa chính sách công và đời sống kinh tế.

Hình 1. Sinh viên tham dự buổi báo cáo chuyên đề tại hội trường.

Khơi mở góc nhìn thực tiễn từ kiến thức kinh tế vĩ mô

Trong học phần Kinh tế vĩ mô, những khái niệm như tổng cầu, sản lượng, ngân sách nhà nước hay tăng trưởng kinh tế thường được tiếp cận thông qua mô hình và đồ thị. Tuy nhiên, ý nghĩa của các khái niệm này trở nên rõ ràng hơn khi được đặt trong những quyết định chính sách thực tế. Từ định hướng đó, chuyên đề lựa chọn chính sách tài khóa làm nội dung trọng tâm, giúp sinh viên nhìn thấy sự kết nối giữa kiến thức trên lớp với những vấn đề mà nền kinh tế Việt Nam phải giải quyết.

Chính sách tài khóa là một trong những công cụ quan trọng của Nhà nước trong điều tiết hoạt động kinh tế thông qua thuế, chi tiêu công và các quyết định liên quan đến ngân sách. Khi nền kinh tế cần được hỗ trợ, việc điều chỉnh các công cụ này có thể tác động đến nhu cầu tiêu dùng, đầu tư và sản xuất. Ngược lại, mỗi lựa chọn chính sách cũng đặt ra yêu cầu cân nhắc về hiệu quả sử dụng nguồn lực, cân đối ngân sách và ổn định kinh tế vĩ mô.

Hình 2. Chủ đề “Chính sách tài khóa và vai trò thúc đẩy tăng trưởng kinh tế Việt Nam năm 2025”.

Vai trò của chính sách tài khóa đối với tăng trưởng

Từ góc độ lý thuyết, chi tiêu chính phủ là một bộ phận của tổng cầu. Khi chi tiêu công tăng, nhu cầu đối với hàng hóa và dịch vụ có thể được mở rộng, qua đó hỗ trợ hoạt động sản xuất và việc làm. Tác động cuối cùng không chỉ phụ thuộc vào quy mô chi tiêu mà còn chịu ảnh hưởng bởi cơ cấu phân bổ, năng lực hấp thụ của nền kinh tế và phản ứng của khu vực tư nhân. Đây là cơ sở để sinh viên phân biệt giữa tác động ban đầu và kết quả tăng trưởng thực tế.

Mối liên hệ giữa chi tiêu công và sản lượng còn có thể được giải thích thông qua cơ chế số nhân. Một khoản chi ban đầu tạo thu nhập cho những chủ thể tham gia cung ứng hàng hóa, dịch vụ; một phần thu nhập này tiếp tục được sử dụng cho tiêu dùng và tạo thêm nhu cầu trong nền kinh tế. Tuy nhiên, hiệu ứng lan tỏa không diễn ra vô hạn bởi một phần thu nhập được tiết kiệm, nộp thuế hoặc dành cho hàng nhập khẩu. Nhìn nhận cơ chế này giúp sinh viên tránh cách suy luận đơn giản rằng tăng chi ngân sách bao nhiêu thì sản lượng chắc chắn tăng tương ứng bấy nhiêu. Điều quan trọng là xác định các điều kiện chi phối mức độ tác động, thay vì chỉ nhớ công thức tính toán.

Đối với chính sách thuế, thay đổi thuế suất hay nghĩa vụ thuế có thể làm biến đổi thu nhập khả dụng của hộ gia đình và chi phí của doanh nghiệp. Trong một số điều kiện, giảm thuế giúp hỗ trợ tiêu dùng hoặc khuyến khích đầu tư. Tuy vậy, hiệu quả kích thích còn phụ thuộc vào việc người dân có tăng chi tiêu hay không và doanh nghiệp có đủ triển vọng thị trường để mở rộng sản xuất hay không. Vì thế, không thể đánh giá chính sách chỉ bằng mức điều chỉnh thuế trên văn bản.

Đầu tư công là một nội dung có ý nghĩa đặc biệt khi xem xét quan hệ giữa chính sách tài khóa và tăng trưởng dài hạn. Những dự án hạ tầng được chuẩn bị và triển khai hiệu quả có thể cải thiện kết nối, giảm chi phí vận chuyển, nâng cao khả năng tiếp cận thị trường và tạo điều kiện cho đầu tư tư nhân. Trái lại, tiến độ chậm hoặc phân bổ dàn trải sẽ làm giảm tác động mong đợi. Cách tiếp cận này nhấn mạnh rằng chất lượng thực thi quan trọng không kém việc quyết định quy mô vốn.

Song song với lợi ích tiềm năng, chính sách tài khóa cũng phải đối diện những giới hạn. Khi tổng cầu tăng nhanh hơn khả năng cung ứng, sức ép lên giá cả có thể xuất hiện. Việc mở rộng chi ngân sách còn đòi hỏi cân nhắc nguồn tài trợ, nghĩa vụ nợ và tính bền vững của tài chính công. Bởi vậy, câu hỏi về chính sách phù hợp luôn gắn với bối cảnh cụ thể, thay vì chỉ lựa chọn mở rộng hay thắt chặt một cách máy móc.

Liên hệ bối cảnh Việt Nam năm 2025

Lấy năm 2025 làm bối cảnh nghiên cứu, chuyên đề hướng sự chú ý của sinh viên đến mối quan hệ giữa mục tiêu thúc đẩy tăng trưởng và yêu cầu giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô ở Việt Nam. Đây là hai mục tiêu cần được xem xét đồng thời: các biện pháp hỗ trợ hoạt động kinh tế phải đi cùng yêu cầu sử dụng ngân sách hiệu quả, kiểm soát rủi ro và tạo nền tảng cho tăng trưởng bền vững.

Khi đặt các công cụ chính sách trong bối cảnh Việt Nam, người học có thể nhận ra rằng tác động của cùng một biện pháp không đồng đều giữa các nhóm chủ thể. Hộ gia đình quan tâm nhiều đến thu nhập và chi phí sinh hoạt; doanh nghiệp cân nhắc đơn hàng, chi phí đầu vào và khả năng mở rộng đầu tư; trong khi cơ quan quản lý phải tính đến nguồn thu, nhiệm vụ chi và tác động chung đối với nền kinh tế. Sự khác biệt ấy khiến quá trình thiết kế chính sách trở thành bài toán lựa chọn và phối hợp.

Hình 3. Phần trình bày chuyên đề trước sinh viên học phần Kinh tế vĩ mô.

Việc lựa chọn năm 2025 cũng gợi mở một cách học dựa trên bằng chứng. Để đánh giá một chính sách có thực sự hỗ trợ tăng trưởng hay không, cần quan sát nhiều chỉ tiêu cùng lúc, từ sản lượng, tiêu dùng và đầu tư đến giá cả, việc làm và cân đối ngân sách. Ngay cả khi các chỉ tiêu biến động cùng chiều, mối quan hệ đó cũng chưa đủ để kết luận chính sách là nguyên nhân duy nhất. Kết quả kinh tế còn chịu tác động từ thương mại quốc tế, tình hình thị trường, chính sách tiền tệ và kỳ vọng của doanh nghiệp, người dân. Vì vậy, phân tích có trách nhiệm phải phân biệt giữa mục tiêu đề ra, cơ chế tác động được kỳ vọng và kết quả được chứng minh bằng dữ liệu.

Lan tỏa tinh thần học tập chủ động

Sự hiện diện sinh viên lớp EC2502 và lớp EC2501 cho thấy quy mô tham gia đáng ghi nhận của hoạt động học thuật lần này. Không gian hội trường với các hàng ghế sinh viên và phần trình bày chuyên đề phản ánh một hình thức tổ chức học tập khác với tiết học thông thường. Thay vì chỉ tiếp nhận khái niệm qua giáo trình, sinh viên có thêm điều kiện để đặt kiến thức trong một chủ đề chính sách cụ thể.

Ý nghĩa của hoạt động học thuật còn nằm ở việc khuyến khích sinh viên hình thành phương pháp tiếp cận vấn đề. Trước một thông tin về giảm thuế, tăng chi ngân sách hoặc đẩy nhanh đầu tư công, người học cần biết đặt câu hỏi về đối tượng tác động, độ trễ, nguồn lực thực hiện và khả năng phát sinh tác động ngoài dự kiến. Khi tìm hiểu một nhận định về tăng trưởng, sinh viên cũng cần biết kiểm tra phạm vi thời gian, nguồn dữ liệu và những giả định đứng sau kết luận. Những kỹ năng này hữu ích không chỉ cho việc học tập, kiểm tra, thảo luận mà còn cho quá trình tiếp cận thông tin kinh tế trong công việc và đời sống sau này.

Chương trình ngày 26/7/2026 vì vậy mang ý nghĩa vượt ra ngoài một buổi báo cáo kiến thức. Từ chủ đề “Chính sách tài khóa và vai trò thúc đẩy tăng trưởng kinh tế Việt Nam năm 2025”, sinh viên có thêm điểm khởi đầu để tìm hiểu những quyết định kinh tế đang tác động đến hoạt động sản xuất, đời sống người dân và triển vọng phát triển đất nước. Đây cũng là một hướng đi thiết thực trong việc gắn đào tạo đại học với yêu cầu hiểu biết và giải quyết vấn đề của thực tiễn.

Giảng viên: ThS. Lê Công Tâm